Alle overheden en semipublieke sectoren moeten volgend jaar over op software die is gebaseerd op zogeheten open standaarden. Daarnaast moeten er plannen komen voor de toepassing van open source software, waarvan de broncode geheel vrij is.

Deze voorstellen staan in het actieplan Open in verbinding, dat staatssecretaris Heemskerk van Economische Zaken maandag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het kabinet hoopt met de voornemens onder meer de afhankelijkheid van ict-leveranciers terug te dringen, innovatie te bevorderen en de uitwisseling van gegevens binnen de overheid te stimuleren.

De centrale overheid krijgt een voortrekkersrol, maar overige partijen moeten al snel volgen. Zo worden open standaarden vanaf april 2008 de norm bij de aanschaf of modernisering van software van de rijksdiensten.

Open standaarden hebben betrekking op de 'koppelvlakken' tussen de ict-infrastructuur van de overheid. De specificaties hiervan zijn voor iedereen beschikbaar en kunnen vrijelijk worden gebruikt om systemen aan elkaar te knopen. Gesloten standaarden die door het intellectueel eigendomsrecht aan beperkingen zijn gebonden, worden taboe.

Hierbij gaat een 'pas toe of leg uit'-regime gelden: wie geen gebruik maakt van de open standaarden, moet zich daarover verantwoorden. Een geldig excuus is bijvoorbeeld dat er geen open standaarden beschikbaar zijn voor een bepaalde toepassing of dat de bedrijfsvoering 'op onaanvaardbare wijze in gevaar' zou komen, zo staat in het actieplan.

Naast het beleid voor open standaarden verlangt het kabinet dat overheden en de semipublieke sector plannen maken voor het gebruik van open source software. De broncode daarvan is helemaal vrij en kan naar believen worden bewerkt. Ministeries moeten uiterlijk op 1 januari 2009 hun ideeën ontvouwen, de rest een jaar later.

Hoewel open standaarden en open source niet nieuw zijn voor veel overheden, lijkt het actieplan een behoorlijke omslag te vergen. Veel bekende software van grote leveranciers zal waarschijnlijk in de ban gaan. Heemskerk sprak dan ook van een 'briljante timing' voor de presentatie van het plan, precies op de dag dat softwaregigant Microsoft een Europese mededingingszaak verloor.